Góc học tâp

Giáo án 5 bước bài Một thứ quà của lúa non

A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

– Có hiểu biết ban đầu về thể văn tuỳ bút.

– Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong một thứ quà độc đáo và giản dị qua lối viết tuỳ bút tài hoa, độc đáo của nhà văn Thạch Lam.

B. MỤC TIÊU BÀI DẠY

1. Kiến thức:

Bạn đang xem: Giáo án 5 bước bài Một thứ quà của lúa non

– Sơ giản về tác giả Thạch Lam.

– Phong vị đặc sắc nét đẹp văn hoá truyền thống của Hà Nội trong món quà độc đáo và giản dị: Cốm.

– Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của nhà văn Thạch Lam trong văn bản.

2. Kĩ năng

– Đọc – hiểu văn bản tuỳ bút có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm.

– Sử dụng các yếu tố biểu cảm giới thiệu một sản vật của quê hương.

3. Thái độ

– Biết quý trọng những sản vật của quê hương.

C. PHƯƠNG PHÁP

– Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm.

D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. Ổn định

2. Kiểm tra bài cũ

? Đọc thuộc lòng văn bản: Tiếng gà trưa, nêu nội dung, nghệ thuật của bài thơ?

? Trình bày cảm nhận của em về bài thơ?

3. Bài mới: GV giới thiệu bài

– Đã là người Hà Nội, hay từng sống một thời gian ở Hà Nội, mấy ai không một lần ăn cốm với chuối tiêu vào những ngày mùa thu mát trời? Nhưng sẽ thú vị, ngon lành, thơm thảo hơn nhiều nhiều nếu chúng ta được thưởng thức những bài tuỳ bút – những bài thơ bằng văn xuôi về Cốm của Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Băng Sơn. Bài Cốm của Thạch Lam được trích từ tập tuỳ bút Hà Nội Băm Sáu Phố Phường, viết về các thứ quà riêng của Hà Nội từ trước cách mạng tháng 8 năm 1945.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ

PHẦN GHI BẢNG

HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn tìm hiểu vài nét về tác giả, tác phẩm

? Hãy giới thiệu vài nét về tác giả Thạch Lam

GV nói thêm về Thạch Lam: Là em ruột của Nhất Linh và Hoàng Đạo. Từng tham gia biên tập ở tờ báo “ Phong hoá ngày ngay …” Mất vì bệnh lao ở Yên Phụ – Hà Nội. 

? Hãy cho biết thể loại của bài “Một thứ…”

? Em biết gì về thể loại Tuỳ bút? Sgk

– GV nói thêm: Văn bản viết trước 1945 trong tập “Hà Nội … sáu phố phường” Nhưng nhà văn qua sự hiểu biết sâu sắc các phong tục dân tộc đã thể hiện tình cảm đúng đắn đối với văn hoá dân tộc, với các quan điểm mà ngày nay ta thấy vẫn còn tiếp tục phát huy.

I. GIỚI THIỆU CHUNG

1. Tác giả

– Thạch Lam (1910-1942). Sinh tại Hà Nội, là nhà văn lãng mạn trong nhóm Tự Lực Văn Đoàn, được biết với các truyện ngắn và bút kí trước các mạng. Sáng tác của Thạch Lam thể hiện tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của ông đối với con người và cuộc sống.

2. Tác phẩm:

– Thể loại: Tuỳ bút: Là một thể loại văn gần với bút kí, kí sự nhưng thiên về biểu cảm, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ tình cảm của tác giả trước các hiện tượng, các vấn đề của cuộc sống, ngôn ngữ thường giàu hình ảnh và chất trữ tình. 

– Xuất xứ: Rút tập “ Hà Nội băm sáu phố phường”, năm 1943 – Tập tuỳ bút cuối cùng của ông.

HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – tìm hiểu văn bản

   – GV: Đọc mẫu, nêu yêu cầu đọc, chú ý học sinh giọng biểu cảm ở giữa những từ ngữ gợi cảm, nhịp điệu.

   – GV: Giải thích một số từ khó SGK.

   – HS: 3 hs đọc tiếp.

   ? Dựa vào mạch cảm xúc của tác giả, em hãy chia bố cục văn bản?

   – HS: Thảo luận nhóm chia đoạn, 3 đoạn (đánh dấu sgk)

 

 

 

 

 

? Theo dõi phần 1 văn bản, cho biết cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm được tác giả trình bày trong mấy đoạn văn ngắn?

– HS: 2 đoạn văn 

? Mỗi đoạn nói gì?

– HS: Đ1: Cội nguồn của cốm

       Đ2: Nơi cốm nổi tiếng

? Ở đoạn 1 tác giả đã mở đầu bài viết về cốm bằng những hình ảnh, chi tiết nào?

? Em có nhận xét gì về cách dẫn nhập vào bài tuỳ bút này của tác giả?

+ Cơn gió mùa hạ… tinh khiết → Tự nhiên, gọi cảm.

+ Ấn tượng của khứu giác “ngửi” → Tạo giá trị biểu cảm cho đoạn văn.

? Cội nguồn của cốm qua cách trình bày của tác giả là do đâu? Câu văn nào cho em biết điều đó?

– HS: Tự bộc lộ, gạch sgk

? Ở đoạn văn thứ 2 tác giả cho ta biết thêm điều gì về cốm?

? Tại sao Cốm gắn với tên làng Vòng?

– HS: + Làng Vòng là nơi nổi tiếng nghề làm cốm

       + Cốm: dẻo, thơm, ngon nhất (chất lượng)

       + Cô gái làng vòng bán cốm: xinh đẹp, gọn ghẽ (hình thức)

? Hình ảnh cô hàng cốm (hình ảnh minh hoạ) áo quần gọn ghẽ với dấu hiệu … Thuyền rồng có ý nghĩa gì?

– HS: + Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người làm ra cốm.

       + Cách cách cốm đến với người thật duyên dáng, lịch thiệp.

– Vẻ đẹp con người tôn lên vẻ đẹp của cốm

? Trong những lời văn trên tác giả đã dùng cảm giác và tưởng tượng để miêu tả cội nguồn của Cốm. Hãy nêu tác dụng của cách miêu tả này? (Vừa gọi hình vừa gợi cảm, khêu gợi cảm xúc và tưởng tượng nơi người đọc. Thể hiện sự tinh tế trong cảm thụ Cốm của tác giả)

? Từ đó em nhận biết được điều gì về sự hình thành của Cốm?

? Theo em tác giả bộc lộ cảm xúc nào qua đoạn văn trên?

– HS: Tự bộc lộ, giáo viên nhận xét, chốt ý.

– GV chuyển ý:

? Chỉ bằng một câu thôi nhưng tác giả đã khái quát được giá trị của cốm. Theo em câu đó là câu nào?

– HS: Nêu và gạch sgk/ 160

? Qua lời văn đó em hiểu gì về thứ quà: Cốm?

? Những câu văn sau đó tác giả cụ thể hơn giá trị của Cốm như thế nào?

HS: Cốm: Làm quà sêu tết. Hồng cốm tốt đôi…

? Sự hoà hợp tương xứng của hồng cốm được phân tích trên những phương diện nào?

+ Màu sắc:… không bao giờ có 2 màu hoà hợp hơn…

+ Hương vị: Thanh đạm + ngọt sắc → nâng đỡ nhau…

? Nhận xét về phương thức biểu đạt của đoạn văn này?

? Như thế ở đoạn 2 này gá trị của cốm được phát hiện ở những phương diện nào?

? Ở cuối đoạn 2 nhân nói về những phong tục tốt đẹp của dân tộc tác giả còn thể hiện quan điểm gì?

– HS: Bình luận, phê phán thói chuộng ngoại… không biết thưởng thức sản vật cao quý mà giản dị của truyền thống dân tộc.

? Qua đó tác giả muốn truyền tới bạn đọc tình cảm và thái độ nào trong ứng xử với thức quà dân tộc là Cốm?

– HS: Trân trọng, giữ gìn cốm như 1 vẻ đẹp văn hoá dân tộc.

? Ở đoạn cuối tác giả bàn về sự thưởng thức cốm trên hai phương diện, đó là những phương diện nào? (ăn và mua)

? Câu văn nào bàn về cách thưởng thức đó?

– HS: Tự bộc lộ

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật của đoạn văn này?

– GV bình: Cốm là lộc của trời, người, thần lúa -> Cốm là thức ăn vừa cụ thể vừa trừu tượng… do đó đừng thọc tay (dung tục ) mà nâng đỡ…. (tinh tế) ăn thong thả…

? Như vậy em thấy được thái độ của tác giả như thế nào đối với thứ quà của lúa non.

? Bài tuỳ bút đã thể hiện nội dung và nghệ thuật đặc sắc nào?

– HS: Đọc ghi nhớ sgk/163

– Thảo luận nhóm

– GV: Yêu cầu HS thảo luận nhóm các câu hỏi ghi ở phiếu

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1. Đọc – tìm hiểu từ khó

2. Tìm hiểu văn bản

a. Bố cục: 3 đoạn

– P1: Từ đầu …. Như chiếc thuyền rồng => Cảm nghĩ về nguồn gốc Cốm.

– P2: Tiếp … Cao quý, kín đáo và nhũn nhặn => Cảm nghĩ về giá trị của cốm.

– P3: Còn lại => Cảm nghĩ về sự thưởng thức Cốm.

b. Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, trữ tình.

c. Phân tích:

C1. Cảm nghĩ về nguồn gốc Cốm

– Khi đi qua cánh đồng xanh mùi thơm mát của bông lúc non…

– Trong cái vỏ xanh kia… ngàn hoa cỏ – Dưới ánh nắng… của trời.

– Một loạt cách chế biến, cách làm cốm.

→ Cốm làng Vòng

→Từ ngữ chọn lọc, tinh tế, giàu sức biểu cảm. Câu văn có nhịp điệu gần với thơ.

→Cốm là thứ quà đặc biệt của bàn tay khéo léo.

 

 

 

=>Yêu quý tôn trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của Cốm.

 

 

 

 

 

 

 

C2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm

-Cốm là thứ quà riêng biệt của đất nước thức dâng cánh đồng…. hương vị mộc mạc, giản dị, thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam.

– Cốm đặc sản của dân tộc.

– Hồng cốm là thứ quà sêu tết.

– Lời nhận xét, bình luận.

– Cốm bình dị, khiêm nhường, một sản phẩm chứa đựng giá trị văn hoá gắn liền với phong tục của dân tộc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

C3. Cảm nghĩ về sự thưởng thức Cốm

– Ăn: thong thả từng chút, ngẫm nghĩ.

– Mua: nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chắt chiu mà vuốt ve, kính trọng lộc của trời cho, người, thần lúa.

– Lời bàn bạc, khuyên răn hết sức biểu cảm.

– Cái nhìn văn hoá với việc ẩm thực

– Cốm: giá trị tinh thần đáng được chúng ta tôn trọng, giữ gìn.

 

 

HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tổng kết

 

3. Tổng kết

a. Nghệ thuật

– Lời văn trang trọng, tinh tế, đầy cảm xúc, giàu chất thơ.

– Chọn lọc các chi tiết gợi nhiều liên tưởng, kỉ niệm

– Sáng tạo trong lời văn xen kể và tả chậm rãi, ngẫm nghĩ, mang nặng tính chất tâm tình, nhắc nhở nhẹ nhàng.

b. Nội dung

-Bài văn là sự thể hiện thành công những cảm giác lắng đọng, tinh tế mà sâu sắc của Thạch Lam về văn hoá và lối sông của người Hà Nội.

4. Luyện tâp:

– Nhóm 1, 4: Cảm nghĩ của nhà văn về “Một thứ quà của lúa non” đã mang lại cho em những hiểu biết mới mẻ sâu sắc nào về Cốm…

– Nhóm 2, 5: cảm nghĩ về cốm của Thạch Lam cho em hiểu gì về nhà căn này?

– Nhóm 3, 6: Nhận xét của em về nghệ thuật viết tuỳ bút của Thạch Lam qua bài tuỳ bút “Một thứ quà…”

E. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

– Đọc lại văn bản, nắm được thế nào là thể loại tuỳ bút

– Bố cục của văn bản

– Nêu cảm nghĩ của em về nguồn gốc cốm

– Về nhà soạn tiếp các câu hỏi tiếp theo

– Học bài cũ, đọc biểu cảm

– Soạn bài : Chơi chữ

* RÚT KINH NGHIỆM

Đăng bởi: ukunifair.vn

Chuyên mục: Góc học tâp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button